PDF(فقط براي متون انگليسي) پست الكترونيكي
  

 


 
طرح صنعتی چیست ؟
حقوق ناشی از گواهینامه اختراع چیست ؟
ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری
طرق افزایش سرمایه در شرکتها تجاری

تعریف تاجر و اعمال تجاری در قانون جدید تجارت

مدیر عامل و قائم مقام مدیر عامل در قانون تجارت مصوب1391

لزوم تصویب مقررات خاص برای صنعت لبنیات

 سهام ممتاز چیست ؟

قرارداد بهره برداری از علامت تجاری یا فرانشیز

لزوم توجه به قانون کار

 حق سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت

 Incoterms    اینکوترمز  

رابطه فیمابین ورشکستگی شرکت و شرکاء

علامت تجاری چیست ؟

لزوم اجرای کامل اصل 44 قانون اساسی

جایگاه محیط زیست در قانون پنج ساله پنجم توسعه 

جایگاه صنعت کشاورزی در قانون پنج ساله توسعه 

قرارداد پیمان 

الزامات در تنظیم قراردادها

 BOTلزوم آشنایی با قراردادهای

دلالی در قانون تجارت
انواع شرکتهای تجاری
مالکیت معنوی
نقش بازرسان در شرکت های تجاری
نقش داوری در قراردادهای تجاری
ضرورت آشنایی با قانون تجارت الکترونیک

اثر ورشکستگی بر خانواده های تجار و تمهیدات قانون تجارت

تخلفات تعیین شده در قانون تعزیرات حکومتی

نگاهی به قانون تعزیرات حکومتی

بررسی قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی در ایران

اسناد تجاری : چک - برات - سفته


تهیه و تنظیم
 

سید مجید روحانی
فاطمه اژدری
 
وکلای پایه یک دادگستری

 
 

            

       اسناد تجاری  

 

چک

 

برات

 

   سفته

معمولاً تجار محترم در صدور اسناد تجاری چون برات – سفته و یا چک با عبارت ظهر نویس و ضامن بسیار مواجه می شوند . زیرا در معاملات تجاری اصل بر سرعت است . بنا براین تجار در انجام معامله فیمابین از چکهایی که توسط دیگران بابت ثمن معامله دریافت داشته اند ، استفاده کرده و با ظهر نویسی آنرا به دیگری منتقل می کنند . فلذا ضرورت تشخیص فیمابین اینکه ضامن کیست و ظهر نویسی چیست ، اجتناب ناپذیر است .

 

ظهر نویس آنست که خود زمانی دارنده سند تجاری بوده ولی بعداً آنرا به دیگری منتقل می کند و چون ظهر یا پشت سند را امضا می کند مطابق ماده 249 قانون تجارت مسئولیت دارد .

 

دارنده سند تجاری بدان معنا که از کلیه اختیارات متصوره در قانون برای اقدام قضایی و حقوقی برخوردار است  اما ضامن شخصی است که برای اعتبار بخشیدن به یکی از مسئولین سند تجاری ضمانت آنرا می کند و فی الواقع در صورت عدم وصول وجه مندرج در سند تجاری ، دارندگان سند تجاری می توانند علاوه بر مراجعه به صادر کننده سند با رعایت قوانین مربوط  ، به شخص ضامن نیز مراجعه کنند.

مسئولیت ضامن در اسناد تجاری در کادر مضمون عنه است  یعنی اینکه اگر شخص ضامن صادر کننده برات باشد همه مواعدی که در مورد صادر کننده برات حاکم است در مورد ضامن نیز حاکم است . اما در مورد بسیار مهمی که ذهن اغلب تجار را به خود مشغول خواهد ساخت این است که آیا امضا مجهول دلالت بر ضمانت دارد یا ظهرنویسی. منظور از امضاء مجهول این نیست که صاحب امضا معلوم نیست منظور آنست که صاحب امضا معلوم است اما این امر معلوم نیست که آیا آن شخص امضا کننده ضامن است یا ظهر نویس .

البته باید توجه داشت در برخی موارد هرچند صریحاً در خود سند تجاری ظهرنویس یا ضمانت قید نشده باشد اما از دلایل و امارات مشخص می شود که آیا شخص ضامن است یا ظهر نویس

در این حالت فیمابین حقوقدانان اختلاف است اما به نظر می رسد که اینگونه امضاءات دلالت بر ضمانت داشته باشد که معمولاً با وحدت ملاک از مفاد 273 قانون تجارت ضمانت به نفع مدیون اصلی فرض می شود .

 

مسئولیت ظهر نویس برات

 

ظهر نویس برات نیز مانند صاد رکننده آن دارای دو مسئولیت است

1 – مسئولیت قبولی قبل از سررسید

2 – مسئولیت پرداخت بعد از سر رسید

یعنی  اینکه چنانکه قبل از سررسید برات گیر برات را نکول کند مبادرت به اعتراض نکول کند دارنده برات در اعمال ماده 237 قانون تجارت که می گوید " پس از اعتراض نکول ظهرنویس ها و برات دهنده به تقاضای دارنده برات باید ضامنی برای تأدیه وجه آن در سر وعده بدهند یا  وجه برات را به انضمام مخارج اعتراض نامه و مخارج برات رجوعی  ( اگر باشد ) فوراً تأدیه نماید " می تواند به ظهر نویس مراجعه کرده و تقاضای ضامن کند.

پس از سر رسید نیز چنانچه برات گیر از پرداخت وجه برات امتناع ورزد  ، دارنده می تواند در اعمال ماده 249 قانون تجارت به ظهر نویس مراجعه نماید اما دارنده برات حق مراجعه به ظهر نویسی را خواهند داشت که به وظایف قانونی خود عمل کند وظایف قانونی دارنده برات از قرار ذیل است :

وظیفه اول – اعتراض عدم تأدیه در ظرف 10 روز طبق ماده 280 قانون تجارت

وظیفه دوم – اقامه دعوی در ظرف یکسال یا دو سال از تاریخ اعتراض تأدیه طبق ماده 286 و 287 قانون تجارت

وظیفه سوم – در مورد برات های به رونت و به وعده از رونت مطالبه پرداخت برات در مدت یکسال از تاریخ صدور برات . اگر دارنده به یکی از وظابف فوق عمل نکند حق مراجعه به ظهر نویس را نخواهد داشت .

ماده 280 قانون تجارت : امتناع از تأدیه وجه برات باید در ظرف 10 روز از تاریخ وعده بوسیله نوشته ای که اعتراض عدم تأدیه نامیده می شود ، معلوم گردد .

ماده 286 قانون تجارت : اگر دارنده براتی که بایستی در ایران تأدیه گردد و به علت عدم پرداخت اعتراض شده بخواهد از حقی که ماده 249 برای او مقدر داشته استفاده کند باید در ظرف یکسال از تاریخ اعتراض اقامه دعوی کند .

ماده 287 قانون تجارت : در مورد برواتی که خارج از ایران تأیه شود اقامه دعوی بر علیه برات دهنده و یا ظهر نویس های مقیم ایران در ظرف مدت دو سال از تاریخ اعتراض باید به عمل آید .

 

ظهر نویسی سفته

 

چنانچه سفته در سر رسید مواجه با گواهی عدم پرداخت صادر کننده سفته گرد که در اصطلاح بانکی و حقوقی واخواست نام دارد باید دارنده سفته به وظایف قانونی خود عمل کند تا حق مراجعه به ظهر نویس سفته را داشته باشد در غیر اینصورت حق مراجعه نخواهد داشت . این وظایف عبارت است از :

اول اعتراض عدم تأدیه در ظرف 10 روز وفق ماده 280 قانون تجارت

دوم اقامه وجه سفته عندالمطالبه در ظرف یکسال از تاریخ صدور سفته طبق ماده 274 قانون تجارت ( سفته عندالمطالبه در حکم برات به رونت است ) .

ماده 247 قانون تجارت : نسبت به برواتی که وجه آن باید در ایران به رونت یا به وعده از رونت تأدیه شود اعم از اینکه برات در ایران صادر شده باشد یا در خارج ، دارنده برات مکلف  است پرداخت یا قبولی آن در ظرف یکسال از تاریخ برات مطالبه نماید والا حق رجوع به ظهر نویس ها و نیز به برات دهنده را به محال علیه رسانیده است نخواهد داشت .

 

ظهر نویس چک

 

چنانچه چک در موعد مقرر مواجه با گواهی عدم موجوی شد دارنده چک در صورتی حق مراجعه به ظهر نویس چک را دارند که به وظایف قانونی ذیل عمل کند :

1 – اخذ گواهینامه عدم پرداخت در ظرف 15 روز ، 45 روز و یا 4 ماه از تاریخ صدور چک طبق مواد 315 و 317 قانون تجارت

2 – دارنده مکلف است در ظرف یکسال طبق ماده 286 قانون تجارت اقامه دعوی به عمل آورد .

ماده 315 قانون تجارت : اگر چک در همان مکانی که صادر شده است تأدیه گردد دارنده چک باید ظرف مدت 15 روز از تاریخ صدور وجه آنرا مطالبه کند و اگر از یک نقطه به نقطه دیگر ایران صادر شده باشد باید در ظرف مدت 45 روز از تاریخ صدور چک مطالبه شود .

 ماده 317 قانون تجارت :

مقررات مراجعه به چکهایی که در ایران صادر شده باشد در مورد چکهایی که از خارجه صادر شده است و باید در ایران پرداخته شود نیز رعایت خواهد شد . لیکن مهلتی که در ظرف آن دارنده چک می تواند وجه چک را مطالبه کند 4 ماه از تاریخ صدور است بنا براین مشاهده می گردد که اقدام بر علیه ظهر نویس مستلزم رعایت موارد مذکور در چک و سفته و برات است .

قانون تجارت ایران در مبحث پنجم به ظهر نویسی پرداخته است و اعلام می دارد انتقال برات به وسیله ظهر نویس است . سپس در ماده 246 ظهرنویسی را منوط به امضای ظهر نویس دانسته و می گوید ممکن است در ظهر نویسی تاریخ و اسم کسی که برات به او انتقال داده می شود قید گردد .

در ماده 247 قانون تجارت قانونگذار ظهر نویسی برات را حاکی از انتقال برات می داند مگر اینکه ظهر نویس وکالت در وصول را قید کند که در این صورت انتقال برات انجام نشده ولی دارنده برات حق وصول و نیز لدی الاقتضاء اعتراض و اقامه دعوی برای وصول را خواهد داشت جز در مواردی که خلاف این در برات تصریح شده باشد .

برات دهنده کسی است که برات را قبول کرده و ظهر نویس ها در مقابل دارنده برات مسئولیت تضامنی دارند و دارنده برات می تواند به هر کدام از آنها در صورت عدم تأدیه و اعتراض منفرداً یا مجتمعاً به هر چند نفر رجوع کند .

 

              

 

      هرگونه برداشت و استناد از این مقاله به اجازه کتبی از نویسندگان این مقاله و انجمن صنایع لبنی ایران می باشد.

   

 
طراحی سایت و بهینه سازی سایت